باتری خودرو قلب تپنده سیستم برقرسانی هر وسیله نقلیه است و عملکرد آن به طور مستقیم تحت تأثیر اجزای داخلی آن بهویژه صفحات باتری و محلول الکترولیت قرار دارد. شناخت دقیق ساختار صفحات مثبت و منفی، واکنشهای شیمیایی مرتبط، و نوع و نسبت ترکیب اسید و آب در الکترولیت، میتواند به افزایش عمر باتری و بهرهوری بهتر کمک کند. در این مقاله به صورت تخصصی اجزای داخلی باتریهای سرب-اسیدی خودرو را بررسی میکنیم و با نحوه عملکرد و چیدمان صفحات باتری خودرو آشنا میشویم.
صفحات باتری خودرو
صفحات باتری خودرو اجزای اصلی در تولید انرژی الکتریکی هستند که در انواع باتریهای سرب-اسیدی خودرو استفاده میشوند. این صفحات به دو نوع مثبت و منفی تقسیم میشوند که هرکدام نقش خاصی در واکنشهای شیمیایی و تأمین برق دارند. جنس، چیدمان و تعداد صفحات تأثیر مستقیمی بر ظرفیت و عمر باتری دارد.
صفحات مثبت باتری خودرو
از جنس پراکسید سرب یا دی اکسید سرب و به حالت اسفنجی با فرمول شیمیایی PBO2 و رنگ قهوه ای گلی ، این ماده خاصیت الکتروشیمیایی دارد و به عنوان آند در باتری عمل میکند.
عملکرد : زمانی که باتری در حال شارژ یا دشارژ است، واکنشهای شیمیایی در این صفحه صورت میگیرد که منجر به تولید یا مصرف الکتریسیته میشود.
نقش: صفحه مثبت در تولید ولتاژ و توان الکتریکی باتری نقش مهمی دارد و تأثیر زیادی بر عملکرد باتری میگذارد.
صفحات منفی باتری خودرو
از جنس سرب و به حالت اسفنجی و با فرمول شیمیایی PB و رنگ خاکستری یا طوسی میباشد.
ساختار : صفحات منفی از سرب خالص (Pb) ساخته شدهاند. این صفحه به عنوان کاتد در باتری عمل میکند.
عملکرد : مشابه صفحه مثبت، واکنشهای الکتروشیمیایی در این صفحه نیز در فرآیند شارژ و دشارژ باتری انجام میشود.
نقش: صفحه منفی نیز در تأمین برق و عملکرد مناسب باتری بسیار حیاتی است.
محلول الکترولیت
این محلول تشکیل میشود از اسید سولفوریک و آب مقطر ، که با نسبت حدود 30% اسید و 70 % آب میباشد . این محیط اسیدی جهت حرکت الکترونی و یونی جهت تولید انرژی الکتریکی نقش اساسی دارد که در این محیط الکترون ها بتوانند به صورت یون از سمت قطب مثبت به سمت قطب منفی حرکت نماید .
درصد مخلوط کردن آب و اسید باتری به 2 صورت وزنی و حجمی انجام میشود:
درصد حجمی
73% درصد آب 27% آب
درصد وزنی
63% آب 37% اسید سولفوریک (استفاده از ابزار هیدرومتر)
در مجموع، صفحات مثبت و منفی باتری خودرو با انرژی شیمیایی انرژی الکتریکی تولید میکند. این صفحات با هم در یک محیط الکترولیت (معمولاً اسید سولفوریک و آب مقطر) قرار دارند که به انتقال یونها کمک میکند. در نتیجه، باتری برای شروع کار موتور خودرو و تأمین انرژی برای سیستمهای الکتریکی بستگی به عملکرد این صفحات دارد!
عملکرد و چیدمان صفحات باتری خودرو
باتریهای سرب-اسیدی، که معمولاً در خودروها استفاده میشوند، شامل ترکیبات خاصی در صفحات مثبت و منفی و همچنین الکترولیت هستند. فرمولهای شیمیایی اصلی مرتبط با این باتریها به شرح زیر است:
| بخش | توضیحات |
|---|---|
| ترکیب الکترولیت | اسید سولفوریک رقیق |
| فرمول شیمیایی | H₂SO₄ |
| نوع واکنشها | واکنشهای شیمیایی در حین شارژ و دشارژ باتری |
| وضعیت باتری | صفحه | واکنش شیمیایی |
|---|---|---|
| دشارژ | صفحه مثبت | PbO₂ + 3H₂SO₄ + 2e⁻ → PbSO₄ + 2H₂O |
| صفحه منفی | Pb + H₂SO₄ → PbSO₄ + H₂O + 2e⁻ | |
| شارژ | هر دو صفحه | واکنشها بهصورت معکوس انجام میشوند، منجر به احیای صفحات مثبت و منفی میگردد. |
چیدن صفحات مثبت و منفی باتری
به صورتی است که صفحات مثبت روی شانه مثبت و صفحات منفی روی شانه منفی قرار گرفته و آنها به صورت یکی در میان در مابین هم قرار میگیرند.
تعداد صفحات مثبت و منفی هر باتری به ظرفیت و آمپر آن باتری بستگی دارد ، برای مثال : باتری 60 آمپری در هر خانه 9 پلیت یا صفحه وجود دارد که از آن تعداد 5 صفحه منفی و 4 صفحه مثبت به صورت یکی در میان چیده میشود .
نکته : جهت جلوگیری از اتصال صفحات به یکدیگر از صفحات عایق مابین آنها چیده می شود.
نکته: هر چه تعداد صفحات بیشتر باشد و یا سطح صفحات بزرگتر باشد آمپر باتری بیشتر است.
بررسی سطح الکترولیت 🧪
سطح مایع : همیشه سطح الکترولیت (مخلوط آب و اسید) را بررسی کنید. اگر سطح آن پایین باشد، میتوانید آب مقطر به آن اضافه کنید. از آب شیر استفاده نکنید، زیرا میتواند منجر به کاهش کیفیت الکترولیت شود. این بررسی در تابستان هر 15 روز و در فصول دیگر هر ماه یکبار انجام شود و در صورت کسری فقط آب مقطر به آن اضافه شود.
نکته: سطح مایع الکترولیت حدود 1 تا 1.5 سانتی متر از سطح صفحات باتری بالاتر قرار بگیرد.
در نتیجه برای صفحات باتری خودرو
همانطور که دیدیم، صفحات مثبت و منفی باتری خودرو به همراه الکترولیت، پایههای اصلی تولید انرژی الکتریکی در باتری خودرو هستند. واکنشهای شیمیایی دقیق بین این اجزا منجر به تأمین ولتاژ و جریان مورد نیاز خودرو میشوند. نگهداری صحیح از سطح الکترولیت، بررسی دورهای آن، و آشنایی با ساختار داخلی باتری، نقش مهمی در افزایش طول عمر باتری و کاهش هزینههای نگهداری خودرو دارد. با رعایت این نکات، عملکرد باتری خودروی شما در شرایط مختلف پایدار و قابل اعتماد خواهد بود.
برای یادگیری مهارتهای حرفهای در باطریسازی و بهبود توانمندیهای فنی خود، به دوره آموزشی ما بپیوندید.
آموزش باطری سازی
همچنین در نشان برتر بخوانید :
انتخاب آشنایی با انواع باتری خودرو و روشهای نگهداری از آنها
سوالات متداول درباره صفحههای باتری خودرو
1. صفحه باتری چیست و چه نقشی در باتری خودرو دارد؟
صفحههای باتری، الکترودهای داخلی باتریهای سرب-اسید هستند که واکنشهای شیمیایی لازم برای تولید برق را انجام میدهند. آنها اساس کارکرد باتری را تشکیل میدهند.
2. صفحهی مثبت و صفحهی منفی چه تفاوتی دارند؟
صفحهی مثبت نسبت به صفحهی منفی غلظت اکتیو مواد بیشتری دارد و جابجایی یونها بین این دو صفحه جریان برق را ایجاد میکند. معمولا صفحهی مثبت ضخیمتر و با علامت (+) مشخص میشود.
3. صفحهها از چه جنسی ساخته میشوند؟
صفحههای باتری معمولاً از سرب و آلیاژهای آن تهیه میشوند که هم رسانایی الکتریکی بالا داشته باشند و هم در برابر خوردگی مقاومت کنند.
4. چرا صفحات باتری سولفاته میشوند؟
هنگامی که باتری مدت طولانی بدون شارژ باقی بماند یا در دمای نامناسب نگهداری شود، سولفات سرب روی صفحات تشکیل میشود که باعث کاهش عملکرد و ظرفیت باتری میگردد.
5. صفحه باتری چه زمانی باید تعویض شود؟
اگر باتری به دلیل سولفاته شدن شدید یا آسیب مکانیکی، شکستگی صفحه یا کاهش ظرفیت دیگر توان تامین جریانی که نیاز دارید را نداشته باشد، باید صفحات یا باتری کامل تعویض شوند.
6. آیا صفحات باتری قابل تعمیر هستند؟
معمولا صفحات باتری در اثر سولفاته شدن یا خرابی عمیق قابل تعمیر نیستند و باید باتری را تعویض کرد، چرا که تعمیر صفحات در عمل مقرون به صرفه و ایمن نیست.
7. چگونه میتوان از سولفاته شدن صفحات جلوگیری کرد؟
باتری را در دمای مناسب و خشک نگه داشته، شارژ منظم انجام دهید و از تخلیه کامل باتری جلوگیری کنید تا سولفاته شدن صفحات کاهش یابد.
8. صفحهی باتری چگونه به ظرفیت و عمر باتری مربوط است؟
صفحههای سالم با سطح تماس کافی و اکتیو مواد مناسب میتوانند ظرفیت بالا و عمر طولانیتر باتری را تضمین کنند، در حالی که صفحات خورده یا سولفاته باعث افت عملکرد باتری میشوند.
یکی از منابع suzukibattery.sg
