باطری خودرو یکی از اجزای حیاتی سیستم الکتریکی ماشین محسوب میشود که بدون آن روشن شدن خودرو غیرممکن خواهد بود. اگرچه بیشتر افراد فقط در زمان خراب شدن باتری متوجه اهمیت آن میشوند، اما شناخت انواع باتری خودرو، نحوه عملکرد آنها، و عوامل تأثیرگذار بر عمر باتری میتواند از بسیاری از مشکلات و هزینههای ناگهانی جلوگیری کند. در این مقاله به بررسی کامل انواع باتری از جمله باطری تر (اسیدی) و باطری خشک (اتمی)، اجزای اصلی آنها، مزایا و معایب هرکدام و نکات مهم نگهداری خواهیم پرداخت. این مبحث یکی از سرفصلهای دوره آموزش برق خودرو است.
انواع باطری کاربردی در خودروها :
باطری خودرو از چندین جزء اصلی تشکیل شده است که هر کدام نقش خاصی در عملکرد آن دارند. اجزای اصلی باطری خودرو عبارتند از:
الف) باطری تر :
الکترودها : باطری شامل دو نوع الکترود است: مثبت (+) و منفی (−). این الکترودها معمولاً از سرب و اکسید سرب ساخته شدهاند.
الکترولیت : این بخش شامل مایعی است که بین الکترودها قرار دارد و باعث بوجود آمدن واکنشهای شیمیایی میشود. در باطریهای سرب-اسید، الکترولیت معمولاً اسید سولفوریک رقیق شده است.
جعبه یا قاب : بدنه باطری که اجزای داخلی را نگه میدارد و از آسیبدیدگی آنها جلوگیری میکند. این جعبه معمولاً از پلاستیک مقاوم ساخته میشود.
قطب های باطری : دارای قطب مثبت و قطب منفی است قطب مثبت با قطر بزرگتر و علامت + رنگ قرمز و قطب منفی با قطر کوچکتر و علامت – و رنگ مشکی مشخص میشود.
پورتهای شارژ : برای شارژ باطری و بررسی سطح الکترولیت در باطریهایی که نیاز به نگهداری دارند، مورد استفاده قرار میگیرند.
نشانگر وضعیت: برخی باطریها دارای نشانگری هستند که وضعیت شارژ باطری را نشان میدهد. این کار توسط ابزاری به نام هیدرومتر نیز انجام می شود.
نحوه تست باتری با هیدرومتر
آمادهسازی هیدرومتر:
هیدرومتر شامل یک استوانه شیشهای با یک کپسول شناور مدرج و یک گوی لاستیکی متصل به لوله باریک است.
قبل از ورود به باطری، گوی لاستیکی را فشار دهید تا هوای آن خارج شود.
نمونهگیری از الکترولیت باتری:
لوله باریک لاستیکی هیدرومتر را وارد خانهی مورد نظر باتری کنید.
گوی را رها کنید تا الکترولیت (مایع باتری) به داخل استوانه مکیده شود.
خواندن میزان شناوری کپسول:
کپسول شناور طبق قانون ارشمیدس در مایع شناور میماند.
هرچه مایع رقیقتر باشد، کپسول بیشتر فرو میرود.
هرچه مایع غلیظتر باشد، کپسول کمتر فرو میرود.
تفسیر عدد روی هیدرومتر:
برای محلول استاندارد باتری (۶۳٪ آب مقطر و ۳۷٪ اسید) در دمای ۲۵°C، وزن مخصوص حدود 1.285 گرم بر سانتیمتر مکعب است.
اعداد روی کپسول از بالا به پایین افزایش مییابند:
عدد پایینتر → مایع رقیقتر → باتری دشارژ شده
عدد بالاتر → مایع غلیظتر → باتری شارژ شده
سیستم رنگبندی (در برخی هیدرومترها):
سفید: باتری تقریباً نیمهشارژ
زرد: باتری شارژ متوسط
قرمز: باتری کاملاً شارژ شده
نکات ایمنی و دقت:
هنگام نمونهگیری مراقب باشید که مایع اسیدی با پوست تماس پیدا نکند.
از هیدرومتر تمیز و بدون ترک استفاده کنید تا نتایج دقیق باشد.
هر خانهی باتری را جداگانه بررسی کنید تا تشخیص صحیح وضعیت شارژ کل باتری انجام شود.
طول عمر باتری اسیدی چقدر است ؟ ⚡️
طول عمر باتریهای خودرو معمولاً متغیر است و به عوامل مختلفی از جمله نوع باتری، شرایط آب و هوایی، و نحوه استفاده بستگی دارد.
چه عواملی بر طول عمر باتری خودرو تأثیر دارند ؟
باتریهای اسید سرب که معمولترین نوع باتری در خودروها هستند، معمولاً بین ۳ تا ۵ سال عمر میکنند.
باتریهای AGM (Absorbent Glass Mat) و لیتیوم یونی معمولاً دارای عمر طولانیتری هستند و میتوانند بین ۵ تا ۷ سال یا حتی بیشتر دوام بیاورند.
دماهای بالا و پایین میتواند تأثیر زیادی بر عمر باتری داشته باشد. گرما میتواند باعث تبخیر الکترولیت و کاهش عمر باتری شود، در حالی که سرما ممکن است باتری را ضعیفتر کند.
زمان رانندگی: اگر خودرو معمولاً مسافتهای کوتاه طی کند، باتری به خوبی شارژ نمیشود و ممکن است عمر کمتری داشته باشد.
بررسی منظم باتری و تمیز نگهداشتن ترمینالها میتواند به طول عمر مفید آن کمک کند.
اطمینان از اینکه باتری به خوبی شارژ میشود و در صورت نیاز، مایع الکترولیت به سطح مناسب میرسد، نیز مهم است.
توصیهها برای افزایش طول عمر باتری خودرو:
- از خودرو به طور منظم استفاده کنید تا باتری همواره شارژ باشد.
- در هوای سرد، قبل از استفاده از خودرو، باتری را بررسی کنید.
- نگهداری و بررسی دورهای باتری را فراموش نکنید.
ب)باطری اتمی
این باطری شبیه باطری های تر یا اب اسیدی میباشد ، با همان شکل و تیپ و محتویات با این اختلاف که در باطری تر جهت بازدید اسید باطری درپوش وجود دارد ولی در اتمی این چنین نیست در باطری اسیدی باید بخارات اسیدی خارج شود ولی در باطری اتمی بخارات اسیدی خارج نمیشود . و بخارات پس از تولید از طریق درپوش باطری و کانال های داخل آن مجدد به داخل خود باطری برگشت داده میشود . یعنی نیاز به بازدید ندارد ، در باطری تر جهت اندازه گیری غلظت اسید باطری از هیدرومتر استفاده میشود ولی در باطری اسیدی از لنز های کوچک نصب شده روی در پوش باطری به نام هیدرومتر سرخود استفاده میشود . مانند شکل بالا و پایین
در نتیجه برای انواع باتری خودرو | مقایسه باتری تر و باتری اتمی
انتخاب صحیح باتری و مراقبت اصولی از آن میتواند تأثیر مستقیمی بر عملکرد و سلامت کلی خودرو داشته باشد. چه از باتری اسیدی استفاده کنید و چه اتمی، شناخت ویژگیهای هر نوع و رعایت نکات نگهداری مثل استفاده منظم از خودرو و بررسی دورهای باتری، عمر آن را افزایش داده و از هزینههای ناخواسته جلوگیری خواهد کرد. پس فراموش نکنید که باتری خودرو، قلب تپنده سیستم برقرسانی آن است.
سوالات متداول
1. کلید برق خودرو چیست و چه وظیفهای دارد؟
کلید برق یا Power Switch وظیفه قطع و وصل جریان برق در مدارهای مختلف خودرو را دارد و امکان روشن یا خاموش کردن تجهیزات و مدارهای برقی خودرو را فراهم میکند.
2. رله خودرو چیست و چه کاربردی دارد؟
رله قطعهای الکترومکانیکی است که با جریان کم میتواند جریان زیاد را کنترل کند. از رله برای محافظت مدار و کاهش مقاومت و حرارت سیمکشی استفاده میشود.
3. چگونه میتوان عملکرد رله را تست کرد؟
برای تست رله میتوان از مولتیمتر یا چراغ تست استفاده کرد: ابتدا سیمهای ورودی و خروجی را بررسی کرده و با اتصال جریان مناسب، بررسی کنید که رله وصل و قطع شود.
4. علائم خرابی کلید برق یا رله خودرو چیست؟
روشن نشدن چراغها یا تجهیزات برقی
قطع و وصل شدن ناگهانی مصرفکنندهها
صدای غیرعادی از رله یا سوئیچ
سوختن فیوز مرتبط
5. آیا تعویض رله و کلید برق آسان است؟
بله، اکثر رلهها و کلیدها به صورت ماژولار و قابل دسترسی در خودرو نصب شدهاند و با رعایت نکات ایمنی قابل تعویض هستند.
6. آیا رلهها نیاز به نگهداری دارند؟
رلهها معمولاً بدون نیاز به نگهداری طول عمر بالایی دارند، اما گرد و غبار، رطوبت و حرارت بالا میتواند عملکرد آنها را کاهش دهد.
یکی از منابع : ویکی پدیا
محمدرضا صالحی
سلام! من محمدرضا صالحی، کارشناس مدیریت کسبوکار و دارای مدرک کارشناسی مکانیک خودرو هستم. بیش از ۲۳ سال سابقه بهعنوان مدیر و مربی دورههای مکانیک خودرو، برق خودرو و سایر رشتههای مرتبط با صنایع خودرویی در آموزشگاه نشان برتر را دارم. در وبلاگ نشان برتر، مطالب تخصصی و کاربردی این حوزه را با شما به اشتراک میگذارم.
