راهنمای جامع مبانی برق خودرو و باتری‌سازی — اصول، فرمول‌ها و نکات کاربردی

1403/10/17
تصویری از مدارات برق ماشین به صورت شماتیک برای مبانی برق خودرو و باطری سازی

مبانی برق خودرو و باطری‌سازی یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر وسیله نقلیه است که عملکرد صحیح آن تضمین‌کننده رانندگی ایمن و بدون دردسر خواهد بود. از روشن شدن موتور گرفته تا کارکرد چراغ‌ها و سیستم‌های الکترونیکی، همه وابسته به سیستم برق خودرو هستند. باطری‌سازی نیز به‌عنوان یکی از مهارت‌های کلیدی در نگهداری و تعمیر خودرو، اهمیت ویژه‌ای دارد. در این مطلب، به زبان ساده به مبانی برق خودرو و اصول اولیه باطری‌سازی می‌پردازیم تا با درک بهتر این مفاهیم، بتوانید مشکلات رایج را شناسایی کرده و مهارت‌های خود را در این زمینه ارتقا دهید.

شدت جریان در مبانی برق خودرو و باطری‌سازی

در خودروها، واحد شدت جریان الکتریکی به طور معمول به عنوان معیاری برای اندازه‌گیری مقدار بار الکتریکی که در سیستم‌های الکتریکی خودرو جریان دارد، استفاده می‌شود. این اندازه‌گیری می‌تواند در بخش‌های مختلفی از خودرو از جمله سیستم‌های الکتریکی و الکترونیکی خودرومهم باشد.

خودروهای مدرن معمولاً دارای بسیاری از سیستم‌های الکتریکی و الکترونیکی هستند، از جمله:

در هر یک از این سیستم‌ها، شدت جریان که به آمپر اندازه‌گیری می‌شود، برای تعیین نیازهای توان برق خودرو مهم است.

آمپر ساعت (AH) چیست ؟

ظرفیت باتری خودرو معمولاً به صورت آمپر ساعت بیان می‌شود. این مقدار نشان می‌دهد که باتری می‌تواند در طول یک ساعت چه مقدار جریان (به آمپر) تأمین کند. مثلاً یک باتری 60Ah می‌تواند 60 آمپر جریان را به مدت یک ساعت تامین کند قبل از اینکه به طور کامل خالی شود.

الکتریسیته چیست؟

الکتریسیته یکی از مفاهیم پایه در آموزش برق خودرو است که درک صحیح آن، پایه یادگیری تعمیرات سیستم‌های الکتریکی خودرو را شکل می‌دهد. الکتریسیته در واقع حاصل جابجایی الکترون‌ها بین اتم‌ها است که در ادامه به‌صورت ساده توضیح داده می‌شود.

اتم کوچک‌ترین واحد سازنده مواد است و از سه ذره اصلی به نام الکترون، پروتون و نوترون تشکیل می‌شود. در مرکز هر اتم هسته قرار دارد که پروتون‌ها و نوترون‌ها در آن جای گرفته‌اند و الکترون‌ها در مدارهایی مشخص به دور هسته در حال گردش هستند. پروتون‌ها دارای بار الکتریکی مثبت، الکترون‌ها دارای بار منفی و نوترون‌ها فاقد بار الکتریکی می‌باشند.

جریان مصرفی استارت در مبانی برق مبانی برق خودرو و باطری‌سازی

جریان مصرفی استارت مقدار نشان‌دهنده جریانی است که باتری در زمان راه‌اندازی موتور می‌تواند تأمین کند. این مقدار معمولاً بسیار بالاتر از مقدار معمولی است که در شرایط عادی مصرف می‌شود.

 فرمول به دست آوردن شدت جریان در مدارات :          I=V/R

در این فرمول I  شدت جریان است و V ولتاژ و R  مقاومت است.

موتور الکتریکی و دیگر اجزای الکتریکی 

موتورهای الکتریکی:  در خودروهای برقی یا هیبریدی، موتورهای الکتریکی می‌توانند شدت جریان بالایی را نیاز داشته باشند. این جریان می‌تواند به صدها یا حتی هزاران آمپر برسد.

ایمنی و مانیتورینگ در مبانی برق خودرو و باطری سازی

سیستم‌های حفاظتی :  در خودروها معمولاً فیوزها و قطع‌کننده‌های مدار برای جلوگیری از جریان‌های بیش از حد و محافظت از سیستم‌های الکتریکی وجود دارد.

سنسورها و کنترلرها : در خودروهای پیشرفته، سنسورهایی برای نظارت بر جریان و ولتاژ وجود دارد تا اطمینان حاصل شود که همه اجزا به درستی کار می‌کنند.

بزرگترین مصرف کننده آمپری در خودرو ها ابتدا موتور استارت و بعد چراغ های جلو یعنی نور بالا پایین و کولر خودرو میباشد .

در نهایت، شدت جریان در برق خودرو نقش حیاتی در عملکرد مؤثر و ایمن سیستم‌های الکتریکی و الکترونیکی بازی می‌کند. 🔋🚗⚡

نکته : جهت اندازه گیری شدت جریان در مدارات الکتریکی میتوانیم از آمپر متر به صورت سری در مدارات استفاده کنیم و آمپر مصرفی مدار را به دست آوریم و طبق آن فیوز برای محافظت مدار انتخاب نماییم .

مقاومت مداری در مبانی برق خودرو و باطری‌سازی

مقاومت مداری یکی از مفاهیم کلیدی در برق خودرو است که به میزان مقاومت یک مدار الکتریکی در برابر جریان الکتریسیته اشاره دارد. این موضوع به ویژه در عملکرد صحیح و ایمن سیستم‌های الکتریکی و الکترونیکی خودرو بسیار مهم است.

مقاومت مداری چیست ؟

مقاومت (R) به معنای مقدار مخالفتی است که یک ماده یا عنصر در برابر جریان الکتریکی ایجاد می‌کند. واحد اندازه‌گیری آن اهم (Ω) است. مقاومت مداری به مجموع مقاومت‌های موجود در یک مدار اشاره دارد که به طور کلی می‌تواند ناشی از اجزای مختلف از جمله:

  • سیم‌ها و اتصالات
  • مقاومت‌ها
  • بارهای الکتریکی مانند موتورها و لامپ‌ها باشد.
  • نقش مقاومت مداری در خودرو

جهت به دست آوردن مقاومت یک متر سیم با جنس های مختلف از طریق فرمول زیر محاسبه میشود:

 

فرمول قانون مقاومت برای مبانی برق خودرو و باطری سازی
در این فرمول L طول سیم و حرف A سطح مقطع سیم و  ρ  مقاومت مخصوص فلزات مختلف میباشد.                                                           

تعیین جریان الکتریکی در مبانی برق خودرو

تعیین جریان :  با استفاده از قانون اهم (V = I * R)، می‌توان جریان (I) جاری در یک مدار را با توجه به ولتاژ (V) اعمال شده و مقاومت (R) محاسبه کرد. به این ترتیب، مقاومت مداری به تعیین مقدار جریانی که یک سیستم می‌تواند تحمل کند، کمک می‌کند.

تعیین جریان الکتریکی در مبانی برق خودرو

مقاومت مداری، در صورتی که بیش از حد بالا باشد، می‌تواند منجر به تولید حرارت اضافی شود که این مسئله می‌تواند آسیب به اجزای الکتریکی خودرو را به همراه داشته باشد. به همین دلیل، مدیریت مقاومت در سیستم‌های الکتریکی خودرو اهمیت دارد. 

چند عامل مهم که می‌تواند بر مقاومت مداری تاثیر بگذارد عبارتند از:

  • طول و ضخامت سیم‌ها :  هرچه سیم‌ها longer و نازک‌تر باشند، مقاومت آن‌ها بیشتر خواهد بود 
  • جنس مواد:  مواد مختلف دارای مقاومت متفاوتی هستند. به عنوان مثال، مس (Copper) دارای مقاومت کمتری نسبت به آلومینیوم (Aluminum) است
  • دمای محیط : مقاومت مواد معمولاً با افزایش دما افزایش می‌یابد.
  • نکات ایمنی:  توان و جریان اضافی می‌تواند منجر به سوختن فیوزها یا خرابی قطعات الکتریکی شود. بنابراین، طراحی مناسب مدار با توجه به مقاومت و ظرفیت تحمل جریان اجزا بسیار مهم است.

 

جهت تعیین مقاومت در مدارات میتوان از فرمول مربوط به آن استفاده کرد:                       R=V/I

اهم متر وسیله ای کاربردی در مبانی برق خودرو و باطری‌سازی

تعیین جریان الکتریکی در مبانی برق خودرو

اختلاف پتانسیل، که به آن ولتاژ نیز گفته می‌شود، میزان انرژی الکتریکی موجود بین دو نقطه در یک مدار را نشان می‌دهد. این انرژی به صورت کار انجام شده به واحد بار (کولن) تعریف می‌شود و واحد اندازه‌گیری آن ولت (V) است. به عبارتی، اختلاف پتانسیل نشان‌دهنده این است که چقدر انرژی برای حرکت یک بار الکتریکی از یک نقطه به نقطه دیگر مورد نیاز است.

حرکت جریان : اختلاف پتانسیل عامل اصلی حرکت الکترون‌ها در مدارهاست. هنگامی که ولتاژ بین دو نقطه وجود دارد، یک میدان الکتریکی ایجاد می‌کند که باعث می‌شود الکترون‌ها در جهت ولتاژ حرکت کنند و جریان الکتریکی شکل بگیرد. 

تأمین انرژی : سیستم برق خودرو به ولتاژ نیاز دارد تا انرژی مورد نیاز برای عملکرد موتور، چراغ‌ها، سیستم‌های صوتی و سایر تجهیزات الکتریکی را تأمین کند. باتری خودرو معمولاً با ولتاژ 12 ولت کار می‌کند.

عوامل موثر بر اختلاف پتانسیل در برق خودرو

چند عامل می‌توانند بر مقدار اختلاف پتانسیل تأثیر بگذارند:

میزان بار :  بار الکتریکی که بر روی اجزا و مدارها وجود دارد، می‌تواند بر ولتاژ تأثیر بگذارد. بار بیشتر می‌تواند منجر به کاهش ولتاژ در مقیاس وسیع‌تر شود.

نکته: نام دیگر ولتاژ ، فشار الکتریکی در مدارات میباشد.

مقاومت : طبق قانون اهم (V = I * R)، برای یک مقاومت مشخص، افزایش جریان (I) می‌تواند باعث افزایش ولتاژ (V) شود و برعکس.

اندازه گیری اختلاف پتانسیل

اختلاف پتانسیل معمولاً با استفاده از ولتمتر اندازه‌گیری می‌شود. ولتمتر به طور موازی با دو نقطه‌ای که می‌خواهیم ولتاژ آن‌ها را اندازه‌گیری کنیم، وصل می‌شود. 

دستگاه ولت متر مبانی برق خودرو و باطری‌سازی

 انواع ولتاژ در خودرو

ولتاژ DC : اکثر سیستم‌های الکتریکی خودرو از ولتاژ مستقیم (DC) مانند ولتاژ 12 ولت باتری استفاده می‌کنند.

ولتاژ AC: در برخی از خودروها، به ویژه در سیستم‌های جدیدتر و هیبریدی، ممکن است ولتاژ متناوب (AC) وجود داشته باشد.

اهمیت ولتاژ در ایمنی

اختلاف پتانسیل زیاد می‌تواند منجر به خطراتی مانند شوک الکتریکی یا خرابی قطعات الکترونیکی شود. به همین دلیل، طراحی مدارها و سیستم‌های الکتریکی باید به گونه‌ای انجام شود که ایمنی را حفظ کند و از آسیب به اجزا جلوگیری کند.

در نهایت، فهم اختلاف پتانسیل و نحوه کارکرد آن در سیستم‌های الکتریکی خودرو به داشتن خودروهایی با عملکرد بهتر و ایمن‌تر کمک می‌کند. 

حاصل ضرب ولتاژ در شدت جریان برق را توان الکتریکی گویند که با حرف P  نشان میدهند ، واحد توان الکتریکی وات میباشد و با حرف W  نمایش میدهند.

W=V*I  و یا  P=W*I   

در نتیجه برای مبانی برق خودرو و باطری سازی

مبانی برق خودرو و باطری‌سازی از جمله مهارت‌هایی هستند که دانستن آن‌ها نه تنها به تعمیر و نگهداری خودرو کمک می‌کند، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز یک مسیر شغلی پرطرفدار و درآمدزا باشد. اگر به یادگیری اصول برق خودرو و تسلط بر باطری‌سازی علاقه‌مند هستید، دوره جامع آموزش برق خودرو می‌تواند بهترین انتخاب برای شما باشد. در این دوره، با مباحث تئوری و عملی آشنا شده و مهارت‌های لازم برای عیب‌یابی، تعمیر و نگهداری سیستم‌های برقی خودرو را به‌صورت حرفه‌ای یاد می‌گیرید. برای شروع این مسیر جذاب، همین حالا ثبت‌نام کنید!

 یکی از منابع: technosofteng

سوالات متداول مبانی برق خودرو

1️⃣ برق خودرو چیست و چه اجزایی را شامل می‌شود؟

برق خودرو مجموعه‌ای از سیستم‌ها و قطعات الکتریکی مانند باتری، دینام، استارت، سیم‌کشی، فیوزها و مصرف‌کننده‌هاست که وظیفه تأمین و توزیع انرژی الکتریکی در خودرو را بر عهده دارند.

2️⃣ باتری خودرو چه نقشی در سیستم برق دارد؟

باتری خودرو منبع ذخیره انرژی الکتریکی است که برای استارت زدن، تغذیه تجهیزات برقی و پشتیبانی از سیستم برق در زمان خاموش بودن موتور استفاده می‌شود.

3️⃣ آمپر ساعت (Ah) باتری خودرو چیست؟

آمپر ساعت یا Ah نشان‌دهنده ظرفیت باتری خودرو است و مشخص می‌کند باتری چه مقدار جریان را در مدت زمان مشخص می‌تواند تأمین کند. هرچه Ah بالاتر باشد، ظرفیت باتری بیشتر است.

4️⃣ تفاوت ولتاژ و جریان در برق خودرو چیست؟

ولتاژ میزان فشار الکتریکی و جریان مقدار عبور الکترون‌ها در مدار است. در خودرو معمولاً ولتاژ ۱۲ ولت ثابت است اما جریان بسته به مصرف‌کننده‌ها تغییر می‌کند.

5️⃣ چطور می‌توان باتری خودرو را تست کرد؟

باتری خودرو را می‌توان با استفاده از مولتی‌متر، تستر باتری یا بررسی ولتاژ در حالت خاموش و روشن بودن خودرو تست کرد تا سلامت آن مشخص شود.

6️⃣ یادگیری مبانی برق خودرو برای چه کسانی ضروری است؟

یادگیری مبانی برق خودرو برای هنرجویان مکانیک، برق خودرو، باتری‌سازها و حتی رانندگانی که می‌خواهند عیب‌های ساده خودرو را تشخیص دهند بسیار ضروری است.

مرکز پاسخ دهی آموزشگاه نشان برتر

مشاوره رایگان با پرکردن فرم زیر:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *