حقوق و دستمزد یکی از مهمترین مباحث در حسابداری است که شناخت دقیق اجزای آن برای حسابداران، مدیران مالی و کارفرمایان اهمیت بالایی دارد. پس از محاسبه حقوق و مزایای کارکنان، بخشی از این مبلغ تحت عنوان کسورات حقوق و دستمزد از حقوق ناخالص کسر میشود که شامل مواردی مانند حق بیمه تأمین اجتماعی، مالیات حقوق و سایر کسورات قانونی و توافقی است.
آشنایی با انواع کسورات، نحوه محاسبه آنها و ثبت صحیح در حسابداری، نقش مهمی در جلوگیری از جرائم مالیاتی و بیمهای دارد. در این مقاله بهصورت کامل و کاربردی به بررسی کسورات حقوق و دستمزد و نحوه محاسبه آن خواهیم پرداخت.
کسورات حقوق و دستمزد
موارد گفتهشده قبلی در مورد حقوق و دستمزد، شامل حقوق پایه، مزایای شغلی، اضافهکاری، حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد و سایر مزایای نقدی و غیرنقدی میباشند که همگی دارای علامت مثبت هستند؛ به این معنا که با یکدیگر جمع شده و در نهایت حقوق و دستمزد ناخالص کارکنان را تشکیل میدهند.
این موارد را میتوانید در مقاله قبلی تحت عنوان روبرو بخوانید : اصطلاحات و مفاهیم کلیدی حقوق و دستمزد در حسابداری
پس از محاسبه حقوق ناخالص، نوبت به بررسی کسورات حقوق و دستمزد میرسد؛ کسوراتی که طبق قوانین و یا توافق بین کارگر و کارفرما از حقوق ناخالص کسر شده و مبلغ نهایی قابل پرداخت به کارگر را مشخص میکنند.
کسورات حقوق و دستمزد
1- حق بیمه تامین اجتماعی سهم کارگر
2- مالیات حقوق و دستمزد
3- صندوق اجرا (اجرائیات)
کسورات توافقی حقوق و دستمزد
1-مساعده
2- اضافه پرداخت ماه قبل
3- قسط وام
4- بیمه تکمیلی
5- قسط تعاونی
حق بیمه تامین اجتماعی سهم کارگر :
حقوق و دستمزد * 30% = A حق بیمه تامین اجتماعی
حقوق و دستمزد* 20% = B حق بیمه تامین اجتتماعی سهم کارفرما
حقوق و دستمزد* 3% = c حق بیمه تامین اجتماعی برای بیمه بیکاری سهم کارفرما
حقوق و دستمزد مشمول بیمه* 7% = D حق بیمه تامین اجتماعی سهم کارگر
برگزاری دوره آموزش حسابداری و آموزش حسابداری حقوق و دستمزد در آموزشگاه حسابداری نشان برتر
موارد معاف از حق بیمه تامین اجتماعی سهم کارگر:
- بازخرید ایام مرخصی
- حق اولاد
- فوق العاده ماموریت
- عیدی و پاداش، پاداش افزایش تولید
- کمک هزینه مسکن و بن کارگری در ایام بیماری
- حق شیر
- حق تضمین
- خسارات اخراج و حق سنوات
- حق الزحمه امام جماعت
- جانبازان شاغل
ب) مالیات حقوق و دستمزد
شاغل درآمد مشمول مالیات حقوق عبارت است از حقوق و مزایای مربوط به شغل بعد از کسر معافیت های مقرر در قانون مالیات های مستقیم ( ق. م . م )
ماده 84 ق.م.م: 150*400* ضرب حقوقی= Aدرآمد مشمول مالیات سالیانه معاف از مالیات
جدول نرخ ماده 131 ق.م.م:
| نرخ مالیات | درآمد مشمول مالیات سالیانه (ریال) |
|---|---|
| 0% | از 1 ریال تا 2,880,000,000 |
| 10% | نسبت به مازاد 2,880,000,000 تا 3,600,000,000 |
| 15% | نسبت به مازاد 3,600,000,000 تا 4,560,000,000 |
| 20% | نسبت به مازاد 4,560,000,000 تا 6,000,000,000 |
| 25% | نسبت به مازاد 6,000,000,000 تا 8,000,000,000 |
| 30% | نسبت به مازاد 8,000,000,000 ریال |
یک مثال کاملا عملی
آقای سعیدی کارگر شرکت سینا جمع حقوق و دستمزد مشمول مالیاتش در تیرماه 1404 مبلغ 695000000 ریال می باشد. مطلوبست محاسبه مالیات حقوق و دستمزد ایشان در تیرماه 1404 ؟
12=8340000000
720000000*10%=72000000
960000000*15%=144000000
1440000000*20%=288000000
2000000000*25%=500000000
340000000*30%=102000000
جمع نتایج به دست آمده فوق برابر است با = 1106000000
1106000000/12 = 92166667ریال مالیات حقوق و دستمزد تیرماه 1404 آقای سعیدی
موارد معاف از مالیات قوق و دستمزد :
- فوقالعاده ماموریت
- حقوق بازنشستگی و درآمد حقوق پرسنل نیروهای مسلح و وظیفه و مزایای پایان خدمت
- وجوه حاصل از بیمه بابت جبران خسارت بدنی و معالجه
- مزایای غیرنقدی پرداختی به کارکنان حداکثر معادل 12/2 میزان معافیت مالیاتی
- مسکن واگذاری شده در محل کارگاه یا کارخانه و خانه های ارزان قیمت سازمانی
- عیدی سالانه و پاداش آخر سال جمعا 12/1 میزان معافیت مالیاتی
ج) صندوق اجرا (اجرائیات) آخرین مورد کسورات قانونی حقوق و دستمزد
اگر از کار کارگر شکایت شود و در دادگاه محکوم به پرداخت جزای نقدی گردد یکی از راههای پرداخت جزای نقدی کم شدن از حقوق و دستمزد کارگری می باشد به این صورت که قاضی دادگاه طی نامه رسمی به کارفرما اعلام می دارد که ماهیانه مبلغ مشخصی را از حقوق کارگر کسر کرده و به حسابی که دادگاه اعلام می دارد واریز نماید. به این فرآیند صندوق اجرا یا اجرائیات گفته می شود.
مساعده اولین مورد از کسورات توافقی حقوق و دستمزد
قسمتی از حقوق و دستمزدی می باشد که ممکن است قبل از پایان ماه بعلت نیاز کارگران به آنان پرداخت گردد. در زمان تهیه لیست حقوق و دستمزد همان ماه، بطور کامل از حقوق و دستمزد کارگران کسر خواهد گردید.
) اضافه پرداخت ماه قبل دومین مورد از کسورات توافقی حقوق و دستمزد
اگر در ماه قبل بر اثر اشتباه محاسباتی مبلغی بیشتر از مبلغ واقعی حقوق و دستمزد به کارگر پرداخت شده باشد، مبلغ مورد نظر از حقوق و مزایای ماه جاری کارگر کسر خواهد شد.
نکته 1 : بقیه مارد کسورات توافقی مثل قسط وام، بیمه تکمیلی، قسط تعاونی و … در هر ماه از حقوق کارگر کسر خواهد شد.
نکته 2 : بعد از محاسبه مربوط به حقوق و دستمزد ناخالص کارگر و همین طور محاسبه کسورات حقوق و دستمزد کارگر و کم کردن این اعداد از یکدیگر به حقوق و دستمزد خالص یا حقوق و دستمزد قابل پرداخت کارگر می رسیم.
این موارد را میتوانید در مقاله قبلی تحت عنوان روبرو بخوانید :
ثبت سند حسابداری لیست حقوق و دستمزد
برای ثبت سند حسابداری لیست حقوق و دستمزد، حساب هزینه حقوق و دستمزد – حقوق و مزایای بدهکار و تک تک حسابهای زیر بستانکار می شوند :
- سایر حسابهای پرداختنی_ بیمه پردئاختنی(سازمان تامین اجتماعی)
- سایر حسابهای پرداختنی-مالیات حقوق و دستمزد(سازمان امور مالیاتی)
- سایر حساب های پرداختنی-صندوق اجرا یا اجرائیات
- سایر حسابهای دریافتنی-مساعده
- سایر حسابهای دریافتنی-قسط وام کارکنان
- سایر حساب های پرداختنی- قسط تعاونی
- سایر حسابهای پرداختنی- حقوق پرداختنی
در نهایت برای کسورات حقوق و دستمزد
در مجموع، آشنایی کامل با کسورات حقوق و دستمزد نقش بسیار مهمی در محاسبه صحیح حقوق کارکنان و انجام درست تعهدات قانونی کارفرما دارد. شناخت کسورات قانونی مانند حق بیمه تأمین اجتماعی، مالیات حقوق و صندوق اجرا، در کنار کسورات توافقی نظیر مساعده و اقساط وام، باعث شفافیت در پرداختها و جلوگیری از بروز خطاهای مالی و جرائم قانونی میشود.
با محاسبه دقیق حقوق ناخالص و کسر صحیح این موارد، حقوق و دستمزد خالص یا قابل پرداخت به دست میآید که مبنای نهایی پرداخت به کارکنان است. تسلط بر این مباحث، یکی از مهارتهای کلیدی هر حسابدار حرفهای محسوب میشود.
این موارد را میتوانید در مقاله قبلی تحت عنوان روبرو بخوانید :
بستن حسابهای موقت و تهیه صورت سود و زیان در شرکتهای خدماتی و بازرگانی
سوالات متداول کسورات حقوق و دستمزد
1. کسورات حقوق و دستمزد چیست؟
کسورات حقوق و دستمزد مبالغی هستند که پس از محاسبه حقوق ناخالص، طبق قانون یا توافق از حقوق کارگر کسر میشوند و شامل بیمه، مالیات و سایر کسورات میباشند.
2. کسورات حقوق و دستمزد به چند دسته تقسیم میشود؟
کسورات حقوق و دستمزد به دو دسته کسورات قانونی و کسورات توافقی تقسیم میشوند.
3. مهمترین کسورات قانونی حقوق و دستمزد کدامند؟
حق بیمه تأمین اجتماعی سهم کارگر، مالیات حقوق و صندوق اجرا (اجرائیات) از مهمترین کسورات قانونی هستند.
4. میزان حق بیمه سهم کارگر چند درصد است؟
حق بیمه تأمین اجتماعی سهم کارگر معادل ۷ درصد حقوق و مزایای مشمول بیمه میباشد.
5. مالیات حقوق چگونه محاسبه میشود؟
مالیات حقوق بر اساس درآمد مشمول مالیات سالیانه و طبق نرخهای ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم محاسبه میگردد.
6. چه مواردی از مالیات حقوق معاف هستند؟
مواردی مانند فوقالعاده مأموریت، عیدی سالانه تا سقف معافیت، مزایای غیرنقدی مجاز و حقوق بازنشستگی از مالیات معاف میباشند.
7. حقوق و دستمزد خالص چیست؟
حقوق خالص مبلغی است که پس از کسر تمام کسورات قانونی و توافقی از حقوق ناخالص، به کارگر پرداخت میشود.
8. ثبت سند حسابداری حقوق و دستمزد چگونه انجام میشود؟
در ثبت سند حسابداری، حساب هزینه حقوق و مزایا بدهکار و حسابهایی مانند بیمه پرداختنی، مالیات پرداختنی و حقوق پرداختنی بستانکار میشوند.
